30-05-2018

Matthias Roggen bespreekt "Het Verdriet van België" van Hugo Claus



Inleiding

Tja, als een schrijver van het kaliber van Hugo Claus tien jaar dood is, vindt men het nodig dat op gepaste wijze te herdenken. Zo gooien ze er wat tentoonstellingen tegenaan die de schrijver en zijn werk in leven moeten houden. Niks op tegen, hoor. Zelfs helemaal niet. De tentoonstellingen die Marc Didden en Hilde van Mieghem hebben gecureerd mogen er zijn. Je kan er je volledig onderdompelen in het leven en werk van een van onze grootste schrijvers. Maar je kan natuurlijk ook gewoon in je luie zetel blijven zitten en wat van zijn werk herlezen… en dat heb ik gedaan.

Hugo en zijn Verdriet

Het Verdriet van België is een roman van de Belgische auteur Hugo Claus, voor het eerst verschenen in 1983 bij uitgeverij De Bezige Bij. Het werk wordt algemeen als zijn magnum opus beschouwd. De roman schildert een niet erg vleiend portret van een Vlaamse collaborerende familie in de jaren voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog, maar het is ook een bildungsroman over een eigenzinnige adolescent die besluit om schrijver te worden. Zo leert ons Wikipedia. Het boek is natuurlijk nog veel meer dan dat. Op elke bladzijde voel je dat je met een echte rasverteller te maken hebt. Verder wordt het boek nog interessanter en leuker als je veel van Claus’ biografie kent, dan merk je hoeveel van de schrijver zelf er in dat boek zit. Aanraders hiervoor zijn De Wolken door Mark Schaevers, Hugo Claus - De jonge jaren en Hugo Claus Familieroman, beide van Georges Wildemeersch.
Het leven van de jonge Louis Seynaeve bevat veel gelijkenissen met het opgroeien van de jonge Claus in een pensionaat. Ook het dwepen met het fascisme tijdens de bezetting is uit het leven van Claus gegrepen. In de ietwat naïeve vader van Louis Seynaeve herken je gemakkelijk Hugo’s eigen vader.
Kortom, het boek zit dus vol met autobiografische elementen, maar wat Claus er mee doet kan alleen een echt goeie schrijver. Hij maakt er een, voor mij dan toch, meeslepende roman van die ik maar niet naast me neer kan leggen. Als ik hoor zeggen dat veel mensen het boek na tweehonderd pagina’s aan de kant leggen en er niet meer in verder lezen, vind ik dat doodzonde. Sla het boek op een willekeurige bladzijde open en je vindt wel ergens een mooie passage of een straffe dialoog.
Ikzelf heb het boek nu voor de derde keer gelezen en ik moet zeggen dat het net zoals de vorige keren een verslavend effect op mij heeft gehad. Meer zelfs. Naarmate de stapel bladzijden in mijn linkerhand groter werd, brak mij het angstzweet uit. Ik zou dit boek toch niet uitlezen? En wat dan? Het zwarte gat lonkte al.
Dus laat ons eens dieper ingaan op de inhoud van het boek.

Het verdriet

De roman valt uiteen in twee grote delen die respectievelijk de titels ‘Het verdriet’ en ‘van België’ dragen.
‘Het verdriet’ is eigenlijk een kostschoolroman die Louis Seynaeve als kind laat zien. Dit deel is mooi verdeeld in 27 hoofdstukken die elk een titel dragen. De taal is beeldend, zelfs poëtisch.
De sfeer die Claus in dit deel oproept kan ik erg smaken. Fantasie en werkelijkheid lopen door mekaar heen, net zoals het bij echte kinderen gebeurt. Zo fantaseert de kleine Seynaeve er lustig op los als het de nonnen betreft.
Aan het einde van ‘Het verdriet’ neemt Louis afscheid van het pensionaat en eigenlijk ook van zijn kindertijd. Daarbij verandert het gemis van alle voor zichzelf gecreëerde zekerheden in melancholie.

Van België

In dit deel wordt er verteld hoe België achtereenvolgens wordt overrompeld, bezet en dan bevrijd.
De inmiddels tot puber uitgegroeide Louis heeft nog enkele jaren extra nodig om de fantasieën die zijn leven binnen de muren van het pensionaat structuur gaven, los te laten. Veel uit ‘Het verdriet’ duikt dan ook met de nodige variaties weer op in ‘Van België’. Zo zweert hij het christelijke geloof af, maar gaat hij wel weer riddertje spelen als lid van een fascistische jeugdbeweging.
Al te lang duurt dit niet, maar van zijn kinderlijke idealen rond orde en zuiverheid kan hij nog steeds geen afscheid nemen.
'Van België' kent een opzettelijk fragmentarische structuur en is zowel een familie-, een kunstenaars-, en een tijdroman.

Conclusie

In mijn ogen is Het verdriet van België een absoluut meesterwerk noemen een understatement.
De eerste keer dat ik dit boek las, was ik er eigenlijk nog veel te jong voor en begreep ik het maar half. Toen ik het de tweede keer las, begon er een spaarlampje te flikkeren. En nu ik het voor een derde keer heb gelezen, heb ik echt kunnen genieten.
Dat het boek moeilijk en soms zelfs te ingewikkeld wordt bevonden, kan ik wel begrijpen. Het is geen alledaags romannetje dat je lekker even tussendoor leest. Maar als je doorzet en je door Claus laat meenemen, kom je in een boeiend verhaal terecht.

Schrijven Online Nieuws

Schrijven Online blogs

Schrijven Online wedstrijden

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...