30-12-14

Firmin, een boek van Sam Savage, gerecenseerd door Katherine Muylaert

FirminFirmin by Sam Savage
My rating: 4 of 5 stars

Ik had het nooit zo voor ratten. Ik vond het vooral vieze vuile beesten. Zelfs Ratatouille kon daar geen verandering in brengen. Maar nu is er Firmin.

Firmin is niet zomaar een rat, Firmin is een literair begaafde rat, een groot boekenliefhebber. Hij wordt - per toeval - geboren in de kelder van een boekenwinkel. De eerste paar boeken verslindt hij nog hij letterlijk, maar al snel ontdekt hij de geneugten van het lezen, wat een onstilbare honger naar woorden oplevert, een onverzadigbare drang naar lezen, een zeer gekend gevoel bij menig menselijk boekenliefhebber.

Sam Savage weet op rake wijze het leven van deze rat te schetsen, zodat je bijna gaat geloven dat het kan, zo'n lezend beestje in je kelder. Firmin mag dan wel een rat zijn, hij ontwikkelt gaandeweg steeds meer menselijke eigenschappen, waardoor er een kloof ontstaat tussen zijn broertjes en zusjes en hemzelf. Hij is dan ook de enige die achterblijft in de boekenwinkel.
In zijn fantasie leeft hij het leven van zijn literaire helden: hij danst zwierig met Natasja Rostova, laat zich door Daniel Defoe langs Londense pesthaarden gidsen, zit zwijgend met de bejaarde Tu Fu in de deuropening van een kleine berghut in China of voert met Marlow op een aftandse stoomboot een rivier in Afrika af. Zijn levendige fantasie voedt zijn idee dat hij anders is dan andere ratten. De ontsteltenis is dan ook groot als hij op een dag voor het eerst met een spiegel geconfronteerd wordt en beseft hij dat hij er net zo uitziet als alle andere ratten. Behalve dat hij nauwelijks een kin heeft, wat het allemaal nog erger maakt.
'Natuurlijk wist ik dat de intensiteit van mijn ontzetting evenredig was aan de omvang van mijn eigenwaan, maar dat besef maakte het alleen maar erger. Behalve lelijk was ik ook nog eens ijdel, en dus belachelijk.'
Een andere tekortkoming waar hij in zijn rattenbestaan mee moet leren omgaan is dat hij geen stem heeft. Uit zijn snuit komt nauwelijks meer dan wat gepiep.
'De prachtige volzinnen die als vlinders in mijn hoofd dartelden, vlogen rond in een kooi waaruit ze nooit zouden kunnen ontsnappen. Al die mooie woorden waarover ik in de vreemde stilte van mijn gedachten heb zitten peinzen en waaraan ik uitdrukking probeerde te geven, waren net zo onbruikbaar als de duizenden, misschien wel miljoenen woorden die ik uit boeken had gescheurd en vervolgens had doorgeslikt. De onsamenhangende fragmenten van complete romans, toneelstukken, epische gedichten, intieme dagboeken, schandalige bekentenissen, allemaal vergeefs, onuitgesproken, waardeloos en verspild. Urenlang probeerde ik een paar regels Shakespeare voor te dragen, maar ik kwam nooit verder dan een paar onverstaanbare variaties op een eenvoudig gepiep. Daar staat Hamlet met een dolk in zijn hand: 'Piep, piep, piep.'
'Lachen kan ik trouwens ook niet, alleen in mijn hoofd, waar het pijnlijker is dan tranen vergieten.'
Terwijl Firmin zijn leven probeert op te bouwen, brokkelt het rondom hem langzaam af, met grote gevolgen voor hem. Een veranderende omgeving heeft voor een rat immers andere uitdagingen dan voor ons, mensen.

'Firmin' is zo'n boek waarvan je halfweg de eerste pagina verrukt bedenkt: 'dit is iets bijzonder, ik hoop dat het zo blijft.' Zo'n boek dat totaal anders is dan alle andere boeken. Zo'n boek waarin je helemaal opgaat om uiteindelijk met spijt de laatste bladzijde om te slaan.
Je legt het weg, maar ergens, heel ver achter in je hoofd, is er twijfel gezaaid.
Wie weet bestaat zo'n literair ratje wel echt.



View all my reviews

22-12-14

Laurens Hoevenaren laureaat van de wedstrijd "De schuilkelders van de poëzie, 1914-2014"


De schuilkelders van de poëzie, een selectie

Vzw de Scriptomanen organiseerde in samenwerking met de Afdelingen Literaire Creatie en Voordracht van de Academie voor Podiumkunsten Aalst een poëziewedstrijd, naar aanleiding van 100 Jaar Kerstbestand Eerste Wereldoorlog, en met als thema ‘Oorlog & Vrede’. Werden verwacht: maximum drie ongepubliceerde gedichten. De jury bestond uit de cursisten Literaire Creatie, met docent Patrick Bernauw als voorzitter.

Van een aantal voor de wedstrijd geselecteerde gedichten maakten de leerlingen Voordracht van Mirjam Van Lith – zijnde Jake Piron, Patrice Nkusi, Lotte De Cock, Stien Taeleman, Ine De Man, Ineke Van Wambeke, Achille Stuckens en Jules Delafontaine – enkele audio en video clips. Patrick Bernauw en Jeroen Bernaer stonden samen met Mirjam Van Lith in voor opname, montage en regie. De clips werden in december 2014 gelanceerd en uitgezonden via o.a. Youtube en Facebook (de pagina De Schuilkelders van de Poëzie).



Tegelijk verscheen de definitieve versie van het gratis ebook, waarin de laureaat bekend gemaakt werd: Laurens Hoevenaren. Aan de winnaar of winnares van de wedstrijd bood vzw de Scriptomanen een contract aan voor de uitgave van een dichtbundel als POD (Printing On Demand) en ebook, volgens de bij de uitgeverij gebruikelijke voorwaarden.




Vzw de Scriptomanen wil zich inderdaad volop profileren als “een digitale uitgever van de 21ste eeuw”, die ook volop inzet op het uitgeven en promoten van poëzie. Dit kan op de geijkte wijze, door middel van de uitgave van een dichtbundel (zij het wel in de POD-formule) – maar ook met een ebook, dat verspreid wordt via alle grote kanalen en winkels: iBookstore Apple, Kobo/Bol.com, Standaard Boekhandel, Bruna, Libris, Cosmox, Scribd, Barnes & Noble, enz… Neem maar eens een kijkje in onze winkel (www.scriptomanen.org).  Het kan bovendien door volop gebruik te maken van alle tools van dit digitale tijdperk, via de sociale media, met podcast en clips, of door het organiseren van originele live events & flashmobs.

Wij wensen u veel poëtisch lees-, kijk- en luisterplezier.

Patrick Bernauw








De schuilkelders van de poëzie, een juryverslag

Soldaatje spelen / Hoe ver is veilig hier vandaan? – Laurens Hoevenaren (www.laurenshoevenaren.nl)
De gedichten Soldaatje spelen en Hoe ver is veilig hier vandaan? zijn de respectievelijke nummer een en twee van de wedstrijd.  Ze werden beide geschreven door Laurens Hoevenaren (Brummen, Nederland) en waren erg aan elkaar gewaagd.  De jury was het unaniem eens dat de gedichten kwalitatief hoogstaand zijn: er is nagedacht over de vorm, de inhoud, het ritme én het onderwerp.  Dat Soldaatje spelen als winnend gedicht werd gekozen, ligt enkel en alleen aan het verschil in smaak van de juryleden onderling.  Beide gedichten zijn literaire pareltjes. Een terechte winnaar!

Ma Willoqué aan haar zonen Frans en Hubert – Anne Cockaerts
Het gedicht Ma Willoqué aan haar zonen Frans en Hubert van Anne Cockaerts uit Gent eindigde op de derde plaats. De jury vond het gedicht een uniek kleinood.  Bijzonder beeldend en ontroerend geschreven in een eenvoudig taalgebruik. Het gedicht kruipt onder je huid en nadat je het gelezen hebt, wil je het meteen herlezen. Niet omdat je het niet helemaal begreep, wel om het nog een keertje te ontdekken.

Metamorfose – Edward Hoornaert
Metamorfose van Edward Hoornaert (Roeselare) scoorde eveneens hoog in het juryverslag, net als zijn twee andere inzendingen.  Het gedicht schetst het beeld van het Kerstbestand en laat je voelen hoe de tijd en vooral de oorlog tijdens dat Kerstbestand even stil bleven staan.  Een moment om de ellende te vergeten en toe te geven aan de hoop, misschien zelfs te dromen van de redding. 

De Panne, l’Océan – Patrick Cornillie
De mening van de jury verschilde allicht het meeste bij dit gedicht van Patrick Cornillie (Lichtervelde): de ene vond het zeer treffend geschreven, de ander vond het net iets te gruwelijk.  Maar dat kan en mag geen afbreuk doen aan de beoordeling van het gedicht, dat  duidelijk door een ervaren auteur werd geschreven.  En ja, wat vertelt een koningin/verpleegster aan het front, en daardoor getuige van alle gruwel, aan haar koning, die het hoogste woord voert tijdens de bombardementen?  We lazen het gedicht, stonden erbij stil en slikten even (de krop in onze keel door).

Klaprozen – Dries Ketels
Het gedicht Klaprozen van Dries Ketels (uit Destelbergen) is net zo teder en breekbaar geschreven als het onderwerp van zijn gedicht.  Door het perfecte gebruik van enjambementen slaagt Dries er bovendien in een gelaagdheid in het gedicht te steken.  Het is wat je noemt van een bedrieglijke eenvoud en laat je bij het herlezen telkens iets nieuws ontdekken.



Ellen Lanckman






Neem hier een ebook-abonnement op Scribd (gedurende 2 maanden gratis en daarna makkelijk opzegbaar).





Het gedicht Geboorte en dood van Huib Fens werd gekozen om voorgedragen te worden door Annelies Druart tijdens de Kerstmis 2014 in Wijtschate.



 Scharpenelle, klein verhaal van een Grote Oorlog by De Scriptomanen






Luister hier of download (gratis): Oorlogsbloempje (Els Vermeir).




15-12-14

"Broere : de oudste, de stilste, de echtste, de verste, de liefste, de snelste, en ik" van Bart Moeyaert - recensie Katherine Muylaert

Broere : de oudste, de stilste, de echtste, de verste, de liefste, de snelste, en ikBroere : de oudste, de stilste, de echtste, de verste, de liefste, de snelste, en ik by Bart Moeyaert
My rating: 5 of 5 stars

'Broere' is een boek om heerlijk bij weg te dromen. Het laat je lezend terugreizen naar lang vervlogen tijden van kwajongensstreken en kattenkwaad, naar een tijd waarin kinderen nog kind mochten zijn. De melancholie viert hoogtij, de glimlach verdwijnt geen seconde van je lippen. Ik wenste bijna dat ik zelf zes broers had, ook al had ik met die ene van mij al genoeg te stellen.

Bart Moeyaert vertelt in 'Broere' over zijn jeugd met zes broers. De ondertitel licht meteen een tipje van de sluier op: 'de oudste, de stilste, de echtste, de verste, de liefste, de snelste en ik'. Als jongste is Bart vaak het buitenbeentje, de kleinste die alles nog niet zo goed begrijpt, maar die er o zo graag wil bij horen. Zo vertelt hij in het verhaal 'Verdriet' hoe hij nooit wint bij spelletjes, want de ene broer kan het langst zijn adem inhouden, een andere broer loopt het snelst de trap op, een derde kan het beste notenkraken en nog een andere kan het snelste eten. Tot die dag dat hij dan toch eens als eerste iets weet. Hij springt op en neer, juicht, is dolgelukkig. Desondanks wordt hij niet gevierd. Terwijl hij toch de eerste was die wist dat Memee dood was.
Even vaak echter zijn de zeven broers heel hecht, zijn ze zelfs 'één broer met een lange naam', 'één broer met veertien armen en benen'. Van het leeftijdsverschil is meestal niet veel te merken, ze doen veel samen, en komen voor mekaar op. Veel verhalen zijn dan ook in de we-vorm geschreven.
Uit 'Het beest': Mijn broer zei dat we samen sterk waren, en dat was prettig om te horen. Niemand voelde zich een held in zijn eentje. Ons vlees groeide ter plekke aan elkaar, zodat we op den duur als één broer onder de tafel zaten, en met ingehouden adem in het donker tuurden.

Ze delen niet alleen hun zucht naar avontuur en ontdekkingen, maar ook hun bewondering voor hun vader en vooral voor hun moeder. Deze adoratie is ontegensprekelijk aanwezig doorheen het hele boek, zonder echter ook maar een moment sentimenteel te worden.
Uit 'Verlies': Ik keek mijn broers na, hoe ze uit het zicht verdwenen. Hun plezier maakte mijn gedachten donker en van het mopperige soort. Ik won nooit wat, ik was nooit eens de eerste, zulke gedachten kreeg ik. Mijn moeder had oog voor wat je niet kon zien. Ze aaide me over het hoofd en zei: 'Zullen we doen wie het eerst bij de zuster is?' Ze zette het al op een lopen, maar dat ging niet goed. Ze had haar slippers voor binnen nog aan, en lachte te hard, zodat ze geen adem meer over had voor snelheid. Ik won van haar, kinderspel..
Uit 'Godzegentje': Onze moeder sloeg de geuren op. Als ze ons voor het slapengaan een kruisje gaf, en nog even met haar wijsvinger over onze wang aaide, herinnerde haar hand ons aan de voorbije dag. Aan haar hand hing de lucht van geschilde uien, en daarvan kwam het stoofvlees weer op tafel. Door de zweem van boenwas herinnerden we ons hoe het huis had geroken toen we uit school kwamen. De geur van de Spaanse zeep die ze altijd van dezelfde buurvrouw kreeg, en ondanks die buurvrouw heel lekker vond, deed ons eraan denken dat we vanavond in de keuken lang tegen haar aan hadden geleund, maar eigenlijk niet lang genoeg.

Elk verhaal is een literair pareltje. In zijn onnavolgbare eenvoudige poëtische stijl trekt Bart Moeyaert je pagina na pagina mee. En toch is het eigenlijk geen pageturner. Daarvoor is het te mooi, het is een boek dat je met mate moet degusteren, zodat je er héél lang over kan doen.


View all my reviews

Schrijven Online Nieuws

Schrijven Online blogs

Schrijven Online wedstrijden

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...